Betekenisvolle boeken: Sletvrees

Je houdt van Sunny of je vindt haar vreselijk, een middenweg bestaat volgens mij niet, concludeer ik als ik haar naam Google en reacties van mensen lees over haar. Ik ben absoluut geen feministe zoals Sunny, maar al haar documentaires kijk ik altijd met heel veel plezier. De onderwerpen die ze behandeld en de antropologische draai die ze geeft aan haar documentaires vind ik echt ontzettend boeiend! PicsArt_04-17-08.49.12Daarnaast vind ik Sunny als persoon ook gewoon erg stoer. Juist omdat ze op tv en in haar boek haar kwetsbare kant durft te laten zien en dingen deelt die veel mensen never nooit zouden (durven) delen, dan ben je toch best wel heel cool toch?! Haar boek Sletvrees bestaat uit 3 delen, namelijk uit ‘niet normaal’, ‘wereldseks’ en ‘sletvrees’. In het boek verteld ze over haar drie documentaires Beperkt Houdbaar, Sunny Side of Sex en Sletvrees. De drie delen zijn opgedeeld in hoofdstukken en die hoofdstukken zijn weer opgedeeld in kleine stukjes met ieder een eigen titel. Soms moest ik een beetje zoeken naar de grote lijn in die stukjes en ik had in het begin wat moeite om in te komen in het boek, maar na hoofdstuk 3 zat ik er helemaal in en las ik het in sneltreinvaart uit!

Cultuurverschillen Zoals ik al zei deelt Sunny dingen die veel mensen never nooit zouden (durven) delen, bijvoorbeeld uit schaamte: want wat zullen de mensen dan wel niet van je denken?! Ik vind het gewaagd, maar stoer, dat ze deze dingen ‘ gewoon’ deelt met haar kijkers en lezers. Sunny deelt in haar boek en ook in de documentaire Sletvrees bijvoorbeeld met hoeveel mannen ze het bed heeft gedeeld. Menig persoon zal zich er voor schamen: om het (hoge?) aantal bedpartners of dat ze dit deelt met de buitenwereld, maar vaak ook om beiden. Volgens Sunny komt schaamte door afwijkend te zijn en dat kan alleen binnen een gedeelde culturele context. Als je je schaamt ben je kwetsbaar voor de blik van anderen. In je eentje schaam je je namelijk niet, behalve als je je (terwijl je alleen bent) voorstelt wat anderen ervan zullen denken. In het boek schetst Sunny heel mooi dat je denkbeelden over seksualiteit, vrouwelijkheid en man-vrouwverhoudingen gestoeld zijn op aannames die gedragen worden door je eigen cultuur. In Amerika schamen de vrouwen zich bijvoorbeeld voor grote schaamlippen, terwijl dat in Oeganda juist weer heel belangrijk is om je echt vrouw te voelen. Het doet me ook denken aan de keer dat ik op vakantie was in Thailand met een vriendin. Veel tijd om echt te zonnen was er niet, maar elk zonnestraaltje dat we op konden vangen pikten we graag mee, mede om een bruinere teint te krijgen. In Thailand willen ze echter een zo bleek mogelijke huid. Daar zagen we op de televisie een reclame voorbijkomen waarin gezichtsverzorgingsproducten werden gepromoot om je teint lichter te maken. Omgekeerde wereld dus.. Wat mooi is wordt dus voornamelijk bepaald door de cultuur waar je onderdeel van uitmaakt. Daarnaast is het ook van belang om te bedenken of je onderdeel bent van een individualistische cultuur (zoals de Nederlandse) of een collectivistische cultuur. In Korea is sprake van een collectivistische cultuur en word de identiteit van het individu bepaald door de groep. Mooi zijn is dus niet alleen belangrijk voor jezelf, voor je eigenwaarde, maar heeft ook een collectieve verantwoordelijkheid. Hoe mooier de vrouw, hoe groter de kans dat ze trouwt met een welvarende man. Cosmetische ingrepen bij de vrouw worden daar dus ook regelmatig uitgevoerd onder druk van de familie.

Schoonheidsideaal Sunny schrijft verder over de schoonheidsidealen. Het ideaalbeeld van nu is onrealistischer geworden. Vroeger waren vrouwen objectief gezien minder mooi volgens Liesbeth Woertman (klinisch psycholoog en expert op het gebied van de relatie tussen schoonheidsideaal en het zelfbeeld): lelijkere tanden, lelijker haar, je werd sneller oud. Maar de vrouwen hadden toen wel een beter zelfbeeld. Feitelijk gezien zijn de mensen dus mooier geworden, maar de ontevredenheid is daarnaast ook groter geworden. Tegenwoordig wordt alles geretoucheerd en geperfectioneerd. Het verschil tussen het perfecte beeld en het feitelijke lichaam is steeds groter geworden. Alle beelden van nu zijn veel meer gemanipuleerd, onecht dus. Helaas vergelijken vrouwen zich wel met die ‘neppe beelden’ en worden uiteindelijk die neppe beelden voor hen de realiteit. De schaamlipcorrecties in Amerika die worden beschreven in het boek (en ook in de documentaire Beperkt Houdbaar) vind ik daar een duidelijk voorbeeld van. Sunny interviewt een Amerikaans tienermeisje die zich daaraan laat opereren, omdat haar schaamlippen volgens haar veel te groot zijn. De vergelijking die ze heeft zijn helaas alleen maar beelden van gefotoshopte of geretoucheerde schaamlippen, niet realistisch dus. Sunny schrijft hierbij ook over schoonheidsjaloezie: vrouwen vergelijken zichzelf met andere vrouwen en kunnen een andere vrouw als een concurrent zien. Hoe aantrekkelijk zijn ze in relatie tot jou?! Ik merk dat ook: op social media zie ik steeds vaker sportfoto’s van vrouwen met strakke gespierde buiken voorbijkomen. Ik merk dat ik daar zelf niet zo gevoelig ben en ik kan me daar soms ook best wel aan irriteren waarom dat tegenwoordig allemaal moet. Ik kan me echter ook goed voorstellen dat er vrouwen zijn die die foto’s zien en zich daar dan heel rot over kunnen voelen als ze niet zo’n lichaam hebben, met soms heftige maatregelen als gevolg..

Seks(e)verschillen Voor haar documentaire Sunny Side of Sex reisde Sunny af naar India, Cuba, China en Uganda om de Nederlandse denkbeelden over sex te vergelijken met de denkbeelden uit die landen. In Nederland is sex echt een individueel iets, terwijl het in bijvoorbeeld Uganda echt een collectieve zaak is van de hele familie. Daar krijgen de meisjes sexlessen van hun tantes en de jongens van hun ooms. Wat ontzettend gek en gênant, denken wij als Nederlanders, maar daar is dat dus heel normaal. Nog zo’n grappig verschil: in het Westen is het belangrijk dat er een bepaalde gelijkheid is tussen de seksen: niet te veel leeftijdsverschil, redelijk gelijk inkomen, vergelijkbare achtergrond en opleidingsniveau. Hoe meer deze met elkaar in harmonie zijn des te eerder wordt een verhouding goedgekeurd door de omgeving. In andere culturen is het juist veel gebruikelijker dat relaties vaak worden gestructureerd naar ongelijkheid. Machtsverschillen kunnen bijvoorbeeld seksueel opwindend zijn.. Verder is in veel culturen homoseksualiteit een groot taboe, terwijl in andere culturen dit weer als iets heel normaals wordt gezien. In sommige culturen kennen ze dat begrip niet eens. Sunny zegt hierover: iets kan geen identiteit genoemd worden als je er niet eens een woord voor hebt. Echt iets om over na te denken vond ik, want dat geldt ook voor veel andere dingen, bijvoorbeeld als je het hebt over iemands gender: je hebt mannen en vrouwen punt, denken wij als Nederlanders. Echter, er zijn ook veel (sub)culturen die niet uitgaan van een simpele tweedeling van gender. Er bestaat een zekere ‘gender in fusion’: de mannelijke en vrouwelijke concepten zijn dan verweven binnen één persoon. Over dit aspect schrijft Sunny ook interessante verhalen vanuit verschillende culturen en denkwijzen.

Sletvrees Loop een willekeurige speelgoedwinkel in en ga op zoek naar speelgoed dat niet sekse-specifiek is. Bijna onmogelijk hè? Je kunt haast niets voor een kind kopen wat niet specifiek is gericht op jongens óf op meisjes. Zelfs van de Huggies-luiers bestaan er jongens- en meisjesvarianten. En ook als je kijkt naar bijvoorbeeld Lego wordt er onderscheid gemaakt tussen de seksen. Het jongens Lego heeft vooral donkere, stoere kleuren, hoekige vormen en bevat elementen van competitie: poppetjes die vechten bijvoorbeeld. Het meisjes Lego (friends) heeft zachte kleuren, ronde vormen, gedetailleerde poppetjes en bevorderen rollenspellen, want: bij meisjes staat het verzorgen en samenwerken centraal. Hoe stereotyperend! Door dit onderscheid wordt gesuggereerd dat vrouwen meer relatiegericht zijn, meer gericht zijn op het uiterlijk en meer meegaand zijn. Mannen zijn meer competitief, meer individualistische en dus minder relatiegericht. Deze stereotypen die je in de buitenwereld ziet lijken sterk op die in de slaapkamer. De man die verovert en de vrouw die passief en meegaand is. Veel vrouwen hebben de angst dat je geen goed relatiemateriaal bent als je je te assertief gedraagt in bed. Volgens Sunny is dit een vorm van sletvrees. Het is belangrijk voor een vrouw om aan het beeld van een uitdagende beschikbare vrouw te voldoen, maar je mag als vrouw niet uitgesproken seksueel zijn, want dan ben je een banga (slet in Sranan). Voor je het weet beland je op een bangalijst (een lijst met namen van meiden die bekendstaan als makkelijk, deze lijst wordt via social media onder jongeren verspreid). Over mannen die veel seksueel actief zijn wordt niet veel gerept in de maatschappij, in ieder geval weinig in negatieve zin. Want, zegt de ‘parental investment theory’: mannen kunnen heel veel kinderen verwekken en vrouwen veel minder. Vrouwen moeten dus extra voorzichtig zijn in hun partnerkeuze. Dit verklaard waarom mannen onbetrouwbaar, seksueel onverzadigbaar en agressief zijn (haha ook heeeel stereotyperend ;)). De vrouw moet jong, mooi en vruchtbaar zijn, zodat zij voor goed nageslacht kan zorgen. Ze moet zich zedelijk gedragen, zodat de man zeker weet dat hij zijn tijd en energie aan zijn eigen kinderen geeft. En zo ben je dus al snel een ‘slet’  als je niet aan dit beeld voldoet.. Verder schrijft Sunny over nymfomanie, wat in het woordenboek wordt omschreven als een vrouwelijke ziekte, gekarakteriseerd door ongecontroleerde seksuele verlangens. Blijkbaar kunnen dus alleen vrouwen hier last van hebben. Typisch..

De eindconclusie van het boek is eigenlijk dat de ideeën over schoonheid, verhoudingen tussen mannen en vrouwen en seksualiteit dus cultureel bepaald zijn. Wat we hier als Nederlanders raar vinden, kan in een andere cultuur als iets heel gewoons worden beschouwd. Samen kunnen we daarin nog een hoop van elkaar leren, de Westerse cultuur ook zeker van andere culturen. Soms lijkt het alsof wij op veel dingen voorlopen, maar dat is zeker niet op alle aspecten het geval. Het bracht mij wel aan het denken: want wat ik denk en vind over bepaalde maatschappelijke kwesties, is dus mede bepaad door de Nederlandse cultuur waar ik in ben opgegroeid. Stel dat ik in Uganda was opgegroeid, wat waren mijn denkbeelden dan geweest over deze kwesties? Dezelfde of toch anders? Hoogstwaarschijnlijk het laatste.. Het boek van Sunny is zeker de moeite waard om te lezen. Ook omdat ze je uitdaagt om mee/na te denken over bepaalde punten die zij aankaart in haar boek en documentaires. Het is namelijk bijna onmogelijk om het met alles eens te zijn met wat zij verteld in haar boek. Sunny heeft een hele uitgesproken mening en het boek is wel zo geschreven dat het haar mening over de betreffende onderwerpen bevestigd. De punten die ik er nu heb uitgehaald zijn maar zo’n klein deel van wat er allemaal wordt beschreven. Sunny heeft bij het maken van de documentaires zoveel mensen ontmoet met mooie, gekke, bijzondere verhalen. Haar ervaringen uit haar eigen leven vind ik mooi, openhartig, ze bespaard zichzelf hier echt niet in. En ja, zoals ik al eerder zij, dat vind ik stoer.

Fijne zondagavond nog!

XOXO Lisa

Kijk hier Beperkt Houdbaar terug

Kijk hier Sunny Side of Sex terug

Kijk hier Sletvrees terug

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Blogger voor:

Ambassadeur van Z.ie.l.

Vrijwilliger bij de Voorleesexpress Amsterdam

Onderwerpen

Archief

Abonneer je op mijn Blog

Vul je emailadres in om in te schrijven op deze blog en emailmeldingen te ontvangen van nieuwe berichten.

Voeg je bij 91 andere abonnees